ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΣΗ
Δικαστική συμπαράσταση στον Αστικό Κώδικα (1666 – 1688 ΑΚ) αποτελεί μια κατάσταση στην οποία τίθενται τα άτομα, τα οποία, είτε λόγω κάποιας πάθησης, είτε εξαιτίας κάποιας νοσηρής εξάρτησης δεν διαθέτουν την πνευματική διαύγεια και βρίσκονται σε αδυναμία να ασκήσουν τα δικαιώματα και να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης αποσκοπεί στην προστασία του δικαστικά συμπαραστατούμενου, ο οποίος κατά κανόνα δεν διαθέτει την απαιτούμενη διανοητική διαύγεια, ώστε να είναι σε θέση να μεριμνά για τις υποθέσεις του και να δεσμεύεται νομικά από τις ενέργειές του.
Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση
Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται ο ενήλικος:
- Όταν λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή λόγω σωματικής αναπηρίας αδυνατεί εν όλω ή εν μέρει να φροντίζει μόνος για τις υποθέσεις του,
- όταν, λόγω ασωτίας, τοξικομανίας ή αλκοολισμού, εκθέτει στον κίνδυνο της στέρησης τον εαυτό του, τον/την σύζυγό του, τους κατιόντες του ή τους ανιόντες του.
Ο ανήλικος, που βρίσκεται υπό Γονική μέριμνα ή επιτροπεία, μπορεί να υποβληθεί σε δικαστική συμπαράσταση, αν συντρέχουν οι όροι της, κατά το τελευταίο έτος της ανηλικότητας. Τα αποτελέσματα της υποβολής σε δικαστική συμπαράσταση αρχίζουν, αφότου ο ανήλικος ενηλικιωθεί.
Διαδικασία υποβολής σε δικαστική συμπαράσταση
Η υποβολή στη δικαστική συμπαράσταση αποφασίζεται από το δικαστήριο, ύστερα από αίτηση του ίδιου του προσώπου ή του συζύγου του, εφόσον υπάρχει έγγαμη συμβίωση, ή των γονέων ή τέκνων του ή του εισαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως.
Όταν το πρόσωπο έχει αποκλειστικά σωματική αναπηρία, το δικαστήριο αποφασίζει μόνο ύστερα από αίτηση του ίδιου.
Ποιος διορίζεται δικαστικός συμπαραστάτης
Το δικαστήριο διορίζει δικαστικό συμπαραστάτη το φυσικό πρόσωπο που έχει προτείνει αυτός τον οποίο αφορά το μέτρο, εφόσον ο τελευταίος έχει συμπληρώσει το δέκατο έκτο έτος της ηλικίας του και το προτεινόμενο πρόσωπο κρίνεται κατάλληλο και μπορεί κατά το νόμο να διορισθεί. Αν αυτός, που χρειάζεται τη συμπαράσταση δεν προτείνει κανέναν ή αν εκείνος που προτάθηκε δεν κρίνεται κατάλληλος, το δικαστήριο επιλέγει ελεύθερα αυτόν που κρίνει περισσότερο κατάλληλο για τη συγκεκριμένη περίπτωση, αφού λάβει υπόψη του την τυχόν εκφρασμένη βούληση του συμπαραστατέου, να αποκλεισθεί συγκεκριμένο πρόσωπο, τους δεσμούς του με τους συγγενείς του ή άλλα πρόσωπα και ιδίως με τους γονείς του, τα τέκνα του και το σύζυγό του, καθώς και τον κίνδυνο από την τυχόν υφιστάμενη αντίθεση συμφερόντων ανάμεσα στον συμπαραστατέο και σ` αυτόν που πρόκειται να διορισθεί.
Απαραίτητα Δικαιολογητικά
α) Ιατρικές γνωματεύσεις και έγγραφα γνωστοποίησης αναπηρίας.
β) Αντίγραφα αστυνομικών ταυτοτήτων του αιτούντος και των μελών του 3μελούς ή 5μελούς εποπτικού συμβουλίου.
γ) Αποδεικτικό καταβολής επιδόματος ή σύνταξης.
δ) Αντίγραφο της απόφασης αναπηρίας από ΚΕΠΑ ή από άλλο δημόσιο ασφαλιστικό φορέα, όπου και φαίνεται το ποσοστό αναπηρίας ή η ασθένεια.
ε) Πιστοποιητικό Οικογενειακής Κατάστασης αιτούντος και συμπαραστατέου.
στ) Αντίγραφο του βιβλιαρίου της οικονομικής ενίσχυσης του συμπαραστατέου.
Αρμόδιο Δικαστήριο
Το Μονομελές Πρωτοδικείο της κατοικίας ή της συνήθους διαμονής του ασθενούς – συμπαραστατέου, το οποίο δικάζει με την διαδικασία της Εκούσιας Δικαιοδοσίας. Ακολουθεί η συζήτηση της υποθέσεως κεκλεισμένων των θυρών, όπου ο Δικαστής μη δεσμευόμενος από τα αιτήματα των διαδίκων αποφασίζει, αν πρέπει να τεθεί σε δικαστική συμπαράσταση ο υπέρ ου η αίτηση, για ποιες πράξεις και ποιος θα ασκεί για λογαριασμό του τις απαραίτητες νομικές ενέργειες.
Ανάλογα με την περίπτωση, το δικαστήριο που υποβάλλει ένα πρόσωπο σε δικαστική συμπαράσταση, είτε: 1. τον κηρύσσει ανίκανο για όλες ή για ορισμένες δικαιοπραξίες, γιατί κρίνει ότι αδυνατεί να ενεργεί γι` αυτές αυτοπροσώπως (στερητική δικαστική συμπαράσταση, πλήρης ή μερική) είτε 2. ορίζει ότι για την ισχύ όλων ή ορισμένων δικαιοπραξιών του απαιτείται η συναίνεση του δικαστικού συμπαράσταση (επικουρική δικαστική συμπαράσταση, πλήρης ή μερική) είτε 3. αποφασίζει συνδυασμό των δύο προηγούμενων ρυθμίσεων. Το δικαστήριο δεν δεσμεύεται από την αίτηση, οφείλει όμως να επιβάλλει στον συμπαραστατούμενο τους ελάχιστους δυνατούς περιορισμούς που απαιτεί το συμφέρον του.
Υπεύθυνος πλέον για όλες τις δικαιοπρακτικές ενέργειες του δικαστικά συμπαραστατούμενου καθίσταται ο δικαστικός συμπαραστάτης, ο οποίος ανάλογα με το με το περιεχόμενο της δικαστικής κρίσης, ενεργεί για λογαριασμό και στο όνομα του συμπαραστατούμενου ή εγκρίνει τις σχετικές του ενέργειες. Οποιαδήποτε ενέργεια πραγματοποιεί από τούδε και στο εξής ο συμπαραστατούμενος δίχως την έγκριση του δικαστικού συμπαραστάτη του δεν έχει καμία ισχύ.